Sukhumvit VS Stationary Heavy-Rain as Event in Hadyai in 2025

 รอบนี้เป็นการนำเสนอผลคำนวณจากแบบจำลอง

พยากรณ์น้ำท่วมในพื้นที่สุขุมวิท กทม.

โดยสมมุติว่ามีเหตุการฝนตกเช่นเดียวกับที่หาดใหญ่ ปลายปี 2568

ปูพื้นกันก่อนด้วย แบบจำลองระบบระบายน้ำและการเกิดน้ำท่วมพื้นที่สุขุมวิทในกทม.

ตัวแบบจำลองที่นำมาใช้ เป็นแบบจำลองเดิมที่พัฒนาเพื่อเป็นต้นแบบ

ให้กับ กทม. เป็นตัวอย่างระบบพยากรณ์น้ำท่วมพื้นที่บริเวณสุขุมวิท

ที่เป็นการสนับสนุนงบประมาณโดย CTCN ในโครงการเสริมศักยภาพให้ กทม.

ดูรายละเอียดโครงการดังกล่าวได้ที่ link ด้านล่าง

https://www.ctc-n.org/technical-assistance/projects/strengthening-bangkok-s-early-warning-system-respond-climate-induced

ใน link ข้างบน หากเปิดดูเอกสารที่เผยแพร่เช่นเอกสาร deliverable_3_activity_2-2_updated_model.pdf 

มีรูปแสดงผลผลิตที่เป็นแบบจำลองในโครงการด้งกล่าว ดังรูปด้านล่าง

ซึ่ง ณ เวลาโครงการ เป็นแบบจำลอง MIKE Urban Flood ที่เป็นการใช้แบบจำลอง MIKE Urban ที่เป็นแบบจำลอง 1 มิติ ร่วมกับแบบจำลอง MIKE 21 FM ซึ่งเป็นแบบจำลอง 2 มิติ

โดยเมื่อป้อนข้อมูลฝนเข้าไป สั่งคำนวณ จะได้ผลคำนวณเป็นแผนที่น้ำท่วมในพื้นที่ศึกษา ดังรูปด้านล่าง

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบัน แบบจำลอง MIKE Urban ได้ถูกพัฒนาต่อยอด

และปัจจุบันเปลี่ยนมาเป็นแบบจำลองชื่อ MIKE+ แล้ว

ผมได้ขอให้ผู้เชี่ยวชาญที่ DHI ที่เดนมาร์ก ช่วงแปลงแบบจำลองเดิมมาเป็นแบบจำลอง MIKE+

จึงได้แบบจำลองสำหรับทดสอบเหตุการณ์ฝนเช่นเดียวกับหาดใหญ่ปลายปี 2568

รูปด้านล่างแสดงแบบจำลอง MIKE+ ที่ตั้งค่าแบบจำลองระบบระบายน้ำ ร่วมกับแบบจำลอง MIKE21

ก่อนหน้านี้ ผมเคยทำแบบจำลอง จำลองเหตุน้ำท่วมที่หาดใหญ่ไปแล้ว ดูได้ใน blog ก่อนหน้านี้

https://dhithailand.blogspot.com/2025/11/hadyai-flood-nov-2025.html

รอบนี้ก็จะนำข้อมูลฝนแบบเดียวกัน มาใช้กับแบบจำลองของพื้นที่สุขุมวิท

บนสมมุติฐานที่ว่า ระบบระบายน้ำทั้งหมดของ กทม. (สถานีสูบน้ำต่างๆ)

ยังทำงานได้ปกติ แม้ฝนจะตกหนัก โดยไม่มีการไหลเข้าออกของน้ำตามขอบพื้นที่ปิดล้อม

แต่เกิดจากการสูบน้ำออกจากระบบระบายน้ำเท่านั้น

ผลนี้จึงสะท้อนความสามารถของการระบายน้ำในพื้นที่เพียงอย่างเดียวเท่านั้น

เอารูปฝนรายวันในช่วงเวลาดังกล่าวจาก Blog เก่ามาให้ดูด้านล่างนี้ด้วย

การคำนวณตั้งเวลาไว้ให้คำนวณตั้งแต่วันที่ 18 พ.ย. 2568 ถึง 4 ธ.ค. 2568 

เริ่มตั้งแต่ก่อนฝนตก และดูการลดระดับหลังฝนตกหนักด้วย

อย่างไรก็ตาม ด้วยผมใช้ข้อมูลฝนรายวัน (เท่าที่หาได้จาก internet)

ระดับน้ำท่วม อาจไม่เท่าการใช้ฝนรายชั่วโมง ถ้าหามาเพิ่มได้ จะเอามาทดลองรันผลอื่นให้ดูเพิ่มเติม

แผนที่ด้านล่างแสดงระดับน้ำท่วมสูงสุดที่จะเกิดขึ้น (ฝนรายวัน)

วีดีโอแสดงการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำรายชั่วโมงตลอดช่วงเวลาที่คำนวณ (ฝนรายวัน)

การโหลดข้อมูลสภาพอากาศและทะเล MetOcean จากเว็บให้บริการข้อมูลของ DHI

 วันนี้ขอเสนอเว็บไซด์ของ DHI ที่ให้บริการข้อมูล

สภาพอากาศ และ ทะเล

โดยภายในเว็บนี้จะมีข้อมูลต่างๆที่เกี่ยวข้องและสามารถนำมาใช้ประโยชน์ในการทำแบบจำลองทางทะเลได้มากมาย

โดยมีข้อมูลที่ให้บริการโดยมีค่าใช้จ่าย และ บางข้อมูลก็สามารถโหลดมาใช้งานได้ฟรี

โดยตัวอย่างวันนี้จะแสดงการโหลดข้อมูลสภาพอากาศ (ฟรี) เป็นตัวอย่างการใช้งาน

เริ่มต้นให้เข้าเว็บไซด์

https://www.metocean-on-demand.com/#/main

แล้วลงทะเบียน เพื่อให้มี Account ให้เรียบร้อย การลงทะเบียนก็เพียงกรอกข้อมูลให้ครบถ้วนเท่านั้น

(ผมจะข้ามขั้นตอนนี้)

จากนั้นเมื่อเข้าเวบ พร้อมกับ login เรียบร้อยแล้ว และซูมมาบริเวณอ่าวไทย จะได้ดังรูป

จากนั้นให้ระบุตำแหน่งที่ต้องการข้อมูล ในกรณีนี้จะใช้ปุ่มวาง Marker (สีเขียว)

จากนั้น คลิกไปยังตำแหน่งที่ต้องการข้อมูล จะทำให้ได้ค่าพิกัดตำแหน่งนั้นขึ้นมา

หรือหากทราบพิกัดที่ต้องการ ก็สามารถกรอกตัวเลขลงไปได้เลย

จากนั้นที่ช่อง Dataset ให้เลือกข้อมูลที่ต้องการ โดยจะเห็นว่าหากเราลงพิกัดตำแหน่งแล้ว ชุดข้อมูลในนี้จะมีให้เลือกเฉพาะชุดข้อมูลที่มีในพื้นที่นี่เท่านั้น และในตัวอย่างนี้จะเลือกข้อมูลที่ไม่มีค่าใช้จ่าย (Global Met...)

เมื่อเลือกชุดข้อมูลแล้ว จะสามารถกดปุ่ม Extract ได้ โดยระบบจะขึ้นวันเวลาที่มีข้อมูลยาวนานที่สุดให้

แต่เราสามารถเปลี่ยนแปลงให้สั้นลงได้หากต้องการ

หลังกดปุ่ม Extract ให้รอสักพัก จะมีหน้าต่างแจ้งว่าข้อมูลพร้อมแล้ว จะสามารถกดปุ่ม Add to cart ต่อได้

เมื่อ Add to cart แล้วคลิกที่ Go to cart ต่อจะได้หน้าต่างดังนี้

ตัวอย่างนี้ได้เลือกข้อมูลแบบ dfs0 เพิ่มเติมด้วย

จากนั้นให้คลิกที่ Proceed to check out

จะได้หน้าต่างสรุปข้อมูลที่เราต้องการ

จากนั้นให้คลิก Check out

หากมีค่าใช้จ่าย จะมีหน้าต่างทำเรื่องชำระเงิน แต่ตัวอย่างนี้ไม่มีค่าใช้จ่าย ถือว่าเสร็จเรียบร้อย

หลังจากนั้นให้รอสักพัก เราจะได้ Email จาก DHI ที่มี link ให้โหลดข้อมูลที่สั่งไว้ข้างต้น

(ข้อสังเกต บางครั้ง Email อาจเข้าไปอยู่ใน Junk ก็ได้ ให้ตรวจสอบให้ดี)

ไฟล์ที่ได้จะเป็น zip เมื่อแตกออกมา ตัวอย่างนี้จะได้ไฟล์ข้อมูลสภาพอากาศ (dfs0) ดังรูปด้านล่าง

จากตัวอย่างนี้จะเห็นว่า หากต้องการข้อมูลนี้ เราก็สามารถไปโหลดที่หน้าเวบของ NCEP ได้เองเช่นกัน

แต่ลัษณะข้อมูลที่ได้จาก NCEP มักจะได้มาแบบ 1 ไฟล์ ต่อ 1 เวลา แต่มีข้อมูลครอบคลุมทั้งโลก

ซึ่งจะต่างกับกรณีนี้ที่ 1 ไฟล์ได้ทุกเวลาที่ต้องการ แต่ได้เพียง 1 ตำแหน่งเท่านั้น

นี่ก็เป็นอีกทางเลือก ในการโหลดข้อมูลเพื่อมาใช้กับแบบจำลองครับ

แผนที่น้ำท่วมจาก MIKE11 โดยใช้ DEM และ HelpGrid

ก่อนหน้านี้ได้นำเสนอการสร้างแผนที่น้ำท่วมในแบบจำลอง MIKE11 โดยใช้เพียงข้อมูลหน้าตัดลำน้ำ

ซึ่งก็มีข้อจำกัดบางอย่างเนื่องจากตัวแบบจำลองเองและวิธีการในการสร้างแผนที่น้ำท่วม

ในที่นี้จะได้นำเสอนวิธีการสร้างแผนที่น้ำท่วมอีกแบบในแบบจำลอง MIKE11 เหมือนกัน

ซึ่งต้องการข้อมูลเพิ่มคือ ข้อมูล DEM หรือค่าระดับของพื้นที่น้ำท่วมในพื้นที่ศึกษา

หลังจากมีข้อมูลและแบบจำลอง MIKE11 พร้อมแล้ว ก็ดำเนินการตามขั้นตอนดังนี้

เตรียมข้อมูล HelpGrid โดยจะใช้ DEM ของพื้นที่ศึกษาเป็นต้นแบบ

แล้วทำการแก้ไข HelpGrid ให้เป็นกลุ่มของพื้นที่น้ำท่วม ซึ่งในตัวอย่างนี้ แบ่งได้เป็น 3 กลุ่มดังรูป

(รูป HelpGrid)

แต่ละกลุ่มพื้นที่น้ำท่วม จะมีระหัสเป็นตัวเลขจำนวนเต็ม ในที่นี้ใช้เลข 1, 3 และ 4

ซึ่งระหัสที่ตั้งไว้ใน HelpGrid จะถูกจับคู่กับ Cross-section ID ในไฟล์ *.xns11 ซึ่งเป็นไฟล์ข้อมูลหน้าตัดลำน้ำ

(รูป หน้าตัดลำน้ำ และ ID)

จากนั้นในไฟล์ *.HD11 จะต้องตั้งค่าให้การสร้างแผนที่ใช้ข้อมูลจาก HelpGrid และเลือกใช้ค่าระดับจาก DEM

(รูป การตั้งค่าการสร้างแผนที่ใน *.HD11)

โดยในการใช้ HelpGrid ในการสร้างแผนที่น้ำท่วมนี้ จะเป็นการบอกให้แบบจำลอง นำระดับน้ำ จากหน้าตัดลำน้ำที่เราจับคู่กับระหัสของ HelpGrid มาวาดเป็นแผนที่น้ำท่วมบนพื้นที่ของ HelpGrid ที่ระหัสนั้นๆ

(VDO แผนที่น้ำท่วม ที่ได้จากการใช้ HelpGrid)

วิธีการสร้างแผนที่น้ำท่วมแบบนี้ จะใกล้เคียงกับแผนที่น้ำท่วมจากการใช้ MIKE11GIS ในแบบจำลองของ DHI เวอร์ชั่นที่เก่ากว่าปี 2005 (หลังปี 2005 ทาง DHI ได้ยกเลิกการสร้างแผนที่น้ำท่วมด้วย MIKE11GIS )

(VDO แผนที่น้ำท่วม ที่ได้จากการใช้ MIKE11GIS)

ข้างล่างนี้ อัพเดทเพิ่มเติมเมื่อ 2013-10-10 เพื่อขยายความเรื่องการเตรียมไฟล์ HelpGrid
vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv

ให้เปิดไฟล์ DEM ของพื้นที่ศึกษาขึ้นมา ดังรูป

จากนั้นให้ Save as ไปเป็นชื่อ HelpGrid (หรือแล้วแต่เราจะตั้งชื่อว่าอะไร)

จากนั้นตรวจสอบค่า Delete value โดยเลือกเมนู Edit/Item

ตัวอย่างนี้จะเห็นค่า Delete Value เป็น -1E-35

จากนั้นใช้เครื่องมือในเมนู Tool ช่วยในการแก้ไขค่า

ในกรณีที่ยังไม่ได้เลือก เซลใดๆ สามารถใช้ Tool/Set Value... แล้วใส่ค่าเท่ากับ -1E-35 ได้เลย

จะทำให้ทุกค่าในตารางถูกลบทิ้งไป

หลังจากนั้น ให้แก้ไขค่าใน Cells ต่างๆเป็นกลุ่มตัวเลขที่จะเชื่อมกับหน้าตัดลำน้ำ

ในตัวอย่างนี้ แบ่งเป็น 3 พื้นที่ ดังนั้นจึงกำหนดตัวเลขเป็น 1, 2, และ 3 เท่านั้น

โดยการเลือกพื้นที่ สามารถใช้เครื่องมือแบบ Area Selection ในการเลือกพื้นที่ได้

เมื่อเลือกพื้นที่แล้ว ส่วนที่ถูกเลือก จะเป็นพื้นที่แรเงา

จากนั้นใช้เมนู Tool/Set Value ใส่ค่าให้กับ Cells ที่เลือกไว้ (รูปด้านล่าง ใช้ Tool/Set Value แล้วใส่ค่า 1)

ทำเช่นนี้กับพื้นที่อื่นๆที่ต้องการเชื่อมกับ Cross-Section จนได้ครบแล้วจะได้ไฟล์ดังรูป

สำหรับตัวช่วยให้การเลือกพื้นที่ ทำงานง่ายขึ้น เราสามารถซ้อนรูปพื้นหลังเข้าไปได้โดย

เมนู Data Overlay/Add / Remove Layers

ก็สามารถซ้อนรูปที่เป็นรูปภาพ หรือไฟล์ SHP เข้ามาเป็นรุปพื้นหลัง เพื่อให้การเลือกพื้นที่ ทำงานได้ง่ายขึ้นได้

นอกจากนี้ ข้อมูลใน ตาราง ข้างต้นทั้งหมด เราสามารถ Copy & Paste ไปมาระหว่าง MIKEZero กับ Excel ได้ ดังนั้น หากถนัดใช้ Excel ในการเตรียมข้อมูล ก็สามารถทำได้เช่นกัน

เจตนารมณ์ในการจัดทำ Blog นี้

จากการทำงานภายใต้ DHI ในหน้าที่ดูแลลูกค้าที่ใช้งานแบบจำลอง MIKE by DHI ในประเทศไทย

โดยรับผิดชอบดูแลทางเทคนิคการใช้งานต่างๆ และช่วยแก้ปัญหาในการใช้งานแบบจำลอง

ทั้งนี้จากกรณีต่างๆที่ได้แก้ปัญหาไปนั้น จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ใช้แบบจำลองท่านอื่น หากพบปัญหาเดียวกัน

ดังนั้น เวบบล๊อกนี้ จึงตั้งใจทำขึ้น โดยจะพยายามรวบรวมกรณีแก้ปัญหาแบบต่างๆ ให้ได้มากที่สุด

โดยเน้นทำเป็นภาษาไทย เพื่อให้ผู้ใช้แบบจำลองที่เป็นคนไทย ได้ประโยชน์มากที่สุด

หวังว่าจะเป็นประโยชน์ต่อชาวไทย ที่จะสามารถใช้งานแบบจำลองที่จัดซื้อมาในราคาแพง ให้ได้ประโยชน์อย่างเต็มที่